ЯСИА12+ СахаМедиа

Сюжеты

Главное Политика Экономика Общество Территория Инвестник Происшествия Культура Спорт Природа Жизнь Подробно Не факт

Аркадий Аманатов Күн сириттэн күрэннэ

2 марта 2015, 15:19
Биһиги кэккэбититтэн көҥүл тустууга ССРС спордун маастара Аркадий Аманатов 68 сааһыгар ыарахан ыарыыттан өлөн туораата.

photoByWidth&id=24414&width=1000

Кини Уус-Алдан Баатаҕайыттан төрүттээх. 1946 сыллаахха кулун тутар 10 күнүгэр күн сирин көрбүтэ. Республика чемпионаттарыгар Алексеевскай (билиҥҥинэн Таатта) уонна Чурапчы оройуоннарын чиэһин көмүскүү сылдьыбыта.

Ааспыт үйэ 70-с сылларын бүтүүтэ оройуоннааҕы култуура дьиэтин сыанатыгар тэлгэтиллибит Уус-Алдан улахан дьоҥҥо чемпионатын көбүөрүгэр Аркадий Аманатов тустуутун биирдэ көрөн турабын. Ити күрэхтэһиигэ өссө Иван Соловьев, Роман Егоров, Сергей Таккыров, Егор Корнилов, Лазарь Гоголев, Аркадий Самсонов, Михаил Калининскай курдук оройуоҥҥа эрэ буолбакка, бүтүн Саха сиригэр биллибит бөҕөстөр тустубуттарын өйдүүбүн. Аркадий Аманатов сырдык хааннаах, намыһах уҥуохтаах, синньигэс бииллээх, дараҕар сарыннаах бөҕөс быһыытынан мин өйбөр хатаммыт. Кини сүрдээх холкутук туттан тустубута. Ордук “миэлиҥсэ” диэн, утарсааччытын бурҕалдьылыы сүгэн ылан быраҕар албаһы сөбүлээн туттар эбит быһыылааҕа.

Аркадий бииргэ төрөөбүт быраата Анатолий эмиэ тустуунан дьарыктаммыта, спорт маастарыгар кандидат. Кини билигин Бороҕоҥҥо олорор.

Кэлин, Аркадий Афанасьевич тустан бүппүтүн кэнниттэн, хаһыакка суруйаары кэпсэтэ диэн ааттаан Аманатовтарга тиийэ сылдьыбытым да, киһим ыарытыйар буолан, сатаан кэпсэппэтэхпит. Арай, кэргэнэ миэхэ Аркадий чемпионскай лиэнтэтин кэтэн турар биир кыра кээмэйдээх хаартыскатын булан биэрбитэ. Грамоталара, тустууга ситиһиилэрин туоһулуур докумуоннара барыта уокка былдьаммытын эппиттэрэ. Оччолорго кинилэр Бороҕоҥҥо, илин этээстээх дьиэҕэ олороллоро.   

Мантан салгыы А.А.Аманатов доҕоро Роман Егоров “Үрдүккэ дабайыы үктэллэрэ” диэн кинигэҕэ киирбит ахтыытын быһа тардан билиһиннэрэбин.

“1969 сыллаахха Новосибирскай куоракка РСФСР чемпионатыгар 48 киилэҕэ Саха сириттэн Аркадий Аманатов тустан чемпион бочуоттаах аатын ылбыта уонна Россияҕа бу ыйааһыҥҥа маҥнайгы кыһыл көмүс мэтээли ылбыт бөҕөс быһыытынан спорт историятыгар суруллубута.

Эмиэ бу сыл аан дойду аччыгый чемпионатынан ааттаммыт Тбилиситээҕи норуоттар икки ардыларынааҕы турнирга Роман Дмитриев бастакы, иранец Ибрагим Джавади иккис, Илларион Федосеев үһүс, Аркадий Аманатов төрдүс миэстэлэргэ тахсан, саха уолаттара бу саҥа ыйааһыҥҥа Союзка баһылыыр оруолламмыттарын көрдөрбүттэрэ.

Аркадий Аманатов ССРС 1969 сыллаахха Орел куоракка ыытыллыбыт ССРС тыатын сирин бөҕөстөрүн күрэхтэһиитигэр чемпионнаабыта. 1970 сыллаахха Болгария Раднево куоратыгар социалистическай дойдулар күрэхтэһиилэригэр тэҥнээҕин булбатаҕа. Кинини кытта итиннэ Вячеслав Карпов, Николай Захаров, Владимир Андросов буолан, саха уолаттара уопсайа түөрт кыһыл көмүс мэтээли сүгэн-көтөҕөн кэлбиттэрэ. Оччолорго Аркадий В.И.Ленин төрөөбүтэ 100 сылынан сибээстээн “Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

Аркадий гимнастическай упражнениелары олус үчүгэйдик оҥороро. Иннинэн, кэннинэн сальто оҥортоон салгыҥҥа эргийэрэ. Икки илиитигэр тайанан сааланы хаста эмэ эргийэрэ. Сүрдээх имигэс буолара. 

Аркадий Афанасьевич 1972 сыллаахха Танда кыыһа Роза Васильевна Андросова сценаҕа толорор ырыаларын истэн аан бастаан кутун туттарбыта. Итинтэн ыла Танданан, Бороҕонунан Аркадий Розатыгар айана саҕаламмыта. Сотору кинилэр ыал буолбуттара. Хас да оҕоломмуттара. Сүрдээх үчүгэйдик быр-бааччы олорон иһэн, Аркадий хаһан да көммөт, сааһын тухары балыыһа киһитэ дьылҕаланар ыарыыга ылларбыта. Онон Роза Васильевна түөрт оҕотун бэйэтэ иитэн сүһүөхтэригэр туруорда. Ол да буоллар биһиги билигин саха биир чулуу бөҕөһүн кыыһа Варя Аманатова эстрада чаҕылхай сулуһа диэн кэпсэтэр, киэн туттар буоллубут”.   

Үөһэ ахтыллыбыттан ураты кини ситиһиилэрин салгыы билиһиннэрдэххэ, 1968 сыллаахха тэриллибит Манчаары бастакы спартакиадатын хапсаҕайга иккис призера. Дальнай Восток уонна Сибиир көүҥл тустууга чемпионатын үс төгүллээх (1969, 1970, 1971) кыайыылааҕа. Улуу тренер Дмитрий Петрович Коркин салалтатынан дьарыктаммыта.

Кутурҕаннаах түгэнинэн сибээстээн бокуонньук кэргэнигэр, оҕолоругар, сиэннэригэр, бииргэ төрөөбүттэригэр, бука бары аймахтарыгар тустууну таптааччылар дириҥ кутурҕаннарын тиэрдэллэр. 

Просмотров: 1628 Комментариев: 0 Автор: Петр Павлов
Стиль и орфография автора сохранены.
Мнение автора может не совпадать с мнением редакции.

Комментарии

Вы не можете оставить комментарий, пока не войдете на сайт. Вход / Регистрация

Авторизация на сайте через социальные сети

ЯСИА, Якутия, Саха Сирэ