ЯСИА12+ СахаМедиа

Сюжеты

Главное Политика Экономика Общество Территория Инвестник Происшествия Культура Спорт Природа Жизнь Подробно Не факт

На карте

6 марта 2015, 15:23

Уус-Алдаҥҥа ситэриилээх былаас отчуота: Ыарахаттартан чаҕыйбакка, сайдыы диэки хардыылаан


Уус-Алдаҥҥа ситэриилээх былаас отчуоттуур бөлөҕүн бырабыытылыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Алексей Дьячковскай салайда. Алексей Прокопьевич бу эппиэттээх дуоһунаска күһүн анаммыт буолан, көрсүһүүлэргэ болҕомто киинигэр сырытта, тургутууну ааста.

photoByWidth&id=25047&width=1000

Хаһааҥҥытааҕар да интэриэһинэйдик барда

Олохтоохтор быйылгы отчуоту хаһааҥҥытааҕар да тиийимтиэ, дакылаат курдук кумааҕыта суох, дьоҥҥо өйдөнөр, судургу, интэриэһинэй гына тиэрдибитин иһин бөлөх салайааччытыгар махталларын биллэрдилэр, сэргээбиттэрин эттилэр.

Итиннэ биири эбэн бэлиэтээтэххэ, билиҥҥи кэмҥэ аныгы салайааччылар ортолоругар уу сахалыы, эҥкилэ суох саҥарааччы бэрт сэдэх буолар. Үксүгэр «уже» да «уже», эбэтэр «даже» да «даже» диэн сыыс тыллары олуһун туттааччылар. Маныаха сылдьыспыт бөлөҕүм салайааччыта тыла-өһө сахалыы лоп-бааччыта ордук аҕа көлүөнэ дьону астыннарда. Ити эмиэ мээнэҕэ буолбатах эбит, өрөспүүбүлүкэҕэ тыл политикатын сэбиэтэ кини салайыытыгар киирбит. Онон бу хайысхаҕа Алексей Прокопьевич туох көрүүлээҕин дьоҥҥо-сэргэҕэ үллэһиннэ уонна нэһилиэнньэттэн төрөөбүт тылбытын харыстааһыҥҥа киирбит сонун этиилэри ойуччу болҕомтоҕо ылла.

Уопсайынан, Уус-Алдаҥҥа быйылгы отчуоттуур бөлөх күүстээх састаабынан – үөрэх миниистирэ Феодосия Габышева, культура миниистирэ Владимир Тихонов, юстиция госкэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Сардаана Гурьева, о.д.а. сырыттылар.

 Бырагырааманан үлэлээһин көдьүүһэ көстөр

Уус-Алдан улууһугар кэлиҥҥи сылларга объектары тутууга уонна суолу оҥорууга утумнаах үлэ баран, бу хайысхаҕа улууска чопчу былааннаах бырагыраамалар олоххо киирэллэринэн, нэһилиэнньэ ити тутаах боппуруостарга санаатын аһары күүркэппэтэ, бу тула кэпсэтии дьыалабыай таһымҥа барда. Чугастааҕы сылларга былааҥҥа улахан объектар ортолоругар Кэптэнигэ орто оскуоланы, Күлүмнүүр төрөөбүтэ 160 сылын көрсө Дүпсүҥҥэ музей-комплексы, Бороҕоҥҥо Культура дьиэтин тутууларын көҕүлүүллэр.

photoByWidth&id=25050&width=1000

Номнуо үлэҕэ киирбит саҥа объектары нэһилиэктэргэ сырыы кэмигэр билиһиннэрбиттэригэр, ордук Тиит Арыы олохтоохторун этиилэрэ өйгө хатанна. Тиит-арыылар баһаарга оскуолаларын дьиэтин былдьаппыттарын кэнниттэн улахан охсууну ылбыттара. Онуоха өрөспүүбүлүкэ салалтатын, норуот депутаттарын кыһамньыларынан, кылгас кэм иһинэн оҕолор саҥа, сылаас оскуолаҕа үөрэнэр кыахтаммыттарын көрдүбүт. «Бырабыыталыстыбалаах, норуот депутаттардаах буоламмыт, кыра, кырыы нэһилиэк эстибэт дьылҕата быһаарылынна, харахпыт сырдаан, инникибит, сайдыыбыт туһунан отчуокка кэлэн кэпсиир кыахтанныбыт», -- диэн улахан махталларын тиэртилэр.

«Бурдукка сайаапкабытын аччатымаҥ»

Хайа да нэһилиэккэ улууска гаас кэлиитин болдьоҕун туоһуластылар. Биллэн турар, сибилиҥҥи туругунан чопчу бу күҥҥэ, ити сылга киирэр диэн быһаччы этэр кыаллыбат. Ол да буоллар бу хайысхаҕа тэрээһин үлэтэ салҕанарын, билигин инвестицияны булууга, бааннары кытары үбүлээһин боппуруоһа быһаарылларын, ол чопчуланнаҕына, хамсааһын барыаҕа этилиннэ.

Хаһан да буоларын курдук, ОДьКХ боппуруостарын элбэхтик туруорустулар. Улууска ааспыт сылга түөрт ититэр объект тутуллубут. Холобур, Бороҕоҥҥо «Восточнай» диэн 12 мГвт улахан кыамталаах хочуолунай үлэҕэ киирбит. Маныаха «Алаас», «Сайдыы», «Маяк» курдук улахан түөлбэлэр олохтоохторо бырабыыталыстыба аатыгар холбоһуктаах суругу түһэрдилэр. Ол да курдук, ититии ситимигэр чааһынай секторы холботторууну нэһилиэктэргэ туруорустулар.

Тыа сиригэр ыччаты олохсутууга туох-ханнык иннинэ сибээс, уот ситимин күүһүрдүү оруоллаҕын ыйдылар. Билиҥҥинэн нэһилиэк ахсын «Билайн» сибээс быстар мөлтөҕүн таарыйдылар. Бүлүү эҥэр оптоволокно киирдэҕинэ, онно билигин туттулла сылдьар спутник бэттэх көһөрүлүннэҕинэ эрэ, ити боппуруос быһаарыллара тиэрдилиннэ. Почта сибээһин үлэтэ мөлтөҕө бу да сырыыга хаарылынна. Кииннэмит отделение Майаҕа баарынан, кредит харчытын төлөһүү онон эргийэн барарыгар, төһө эмэ тыа дьоно кредиттэрин сууматын болдьоҕун иннинэ эрдэ ыыппытын үрдүнэн, Майаҕа тиийэн салгыы аһарыллыбакка, тардыллан хаалара, ол түмүгэр төлөбүр кэмигэр төлөммөтөх курдук ааҕыллан, туох да буруйа суох клиеннэргэ пеня бөҕөтө ааҕылларын дьон уйадыйан эттэ.

Биллэн турар, тыа хаһаайыстыбатын тула сытыы кэпсэтии таҕыста. Үүтү, эти батарыы кыһалҕаларыттан саҕалаан, 100 төбө турар хотоннорун тутан, онно соҕурууҥҥү сүөһүлэри аҕалыы көдьүүһэ суоҕун көрдөрбүтүн, ол оннугар дьоҕус хотоннор тутуллуохтаахтарын туһунан элбэх санаа этилиннэ. Манна диэн эттэххэ, быйылгыттан улууска үүтү тутуу уопсай кииннээһинэ суох, 8 соҕотуопкалыыр пууннарынан барыаҕын, үүтү туттарааччыга харчы эргийбэккэ, быһаччы счекка түһүөҕүн улуус дьаһалтата иһитиннэрдэ. Саас суол, сибээс быстар нэһилиэктэригэр бурдукка сайаапка квотатын быйыл аччаппаттарын туруорустулар. Сир туһунан эмиэ элбэх санаа этилиннэ. Холобур, оһорбо сирдэри чөлүгэр түһэриигэ туох үлэ барарын интэриэһиргээтилэр. Онуоха кооперативтар, бааһынай хаһаайыстыбалар бэйэлэригэр сири ылан, ити өттүгэр үлэлэстэхтэринэ, ороскуоттарын толуйууга анал бырагыраамаҕа кыттыахтарын сөбүн туһунан биллилэр.

Сайдыы хаамыытынан дьон олох бары боппуруостарыгар сонун этиилэри киллэрдилэр. Улууска аччыгый авиацияны хайдах сайыннарары, энергияны кэмчилиир лаампалары тутар пууннары улууска арыйары, элбэх хамнастаахтартан үрдүк нолуогу тутары, сэрии тулаайахтарын, сэрии оҕолорун өйөөһүнү, сэрии кэмигэр дьону хоргуппакка, өлөр өлүүттэн быыһаабыт холкуос бэрэссэдээтэллэрин ааттарын үйэтитиини, иһэр уу кыһалҕаларын, миграннар кэлиилэрин, итэҕэл боппуруостарыгар, о.д.а. үгүскэ тохтоотулар.

Отчуоттарга урут наар кырдьаҕастар, эбэтэр мэлдьи саҥара үөрүйэх дьон эбэтэр тэрилтэлэр салайааччылара этинэр буоллахтарына, бу сырыыга эдэрдэр, ордук эр дьон, уолаттар көхтөөхтүк кыттан, кырдьаҕастартан итэҕэһэ суох ыллыктаах санааларын үллэстибиттэрэ астык. Түмүккэ, бырабыыталыстыба бэрэстэбиитэллэрэ бары социальнай эбэһээтилистибэлэр кэмигэр туолуохтарын туһунан иһитиннэрбиттэригэр хардаран, нэһилиэнньэ бу үлүгэрдээх кириисискэ бэриммэккэ, ханнык да ыарахаттартан чаҕыйбакка, сайдыы диэки хардыылыырга, биир санаанан үлэлииир-хамсыырга сөпсөстө.

При частичном или полном использовании материалов гиперссылка на сайт ysia.ru обязательна.
Категория: Политика Просмотров: 1332 Источник: ЯСИА Автор: Саргылаана Данилова Изображение: Василий Сивцев Подписаться на обновления

Комментарии

Вы не можете оставить комментарий, пока не войдете на сайт. Вход / Регистрация

Авторизация на сайте через социальные сети

ЯСИА, Якутия, Саха Сирэ